Niemowlę układa główkę tylko w jedną stronę – czy to asymetria ułożeniowa?

Zauważyłeś, że Twoje dziecko niemal zawsze śpi z głową odwróconą w tę samą stronę? Podczas leżenia na plecach chętniej patrzy w prawo niż w lewo, a zabawki znajdujące się po drugiej stronie jakby przestawały istnieć?

U wielu niemowląt pewna preferencja jednej strony może pojawiać się przejściowo. Jeżeli jednak dziecko wyraźnie i stale wybiera tylko jedną stronę, ma trudność z obróceniem głowy w przeciwnym kierunku albo zaczyna zmieniać się kształt jego główki, warto przyjrzeć się temu dokładniej.

Jedną z możliwych przyczyn jest asymetria ułożeniowa niemowlęcia. Preferowanie jednej strony może również współwystępować z ograniczeniem ruchomości szyi lub kręczem szyi, dlatego nie powinno się oceniać dziecka wyłącznie na podstawie wyglądu główki.

Co oznacza asymetria ułożeniowa u niemowlęcia?

W pierwszych miesiącach życia dziecko dopiero uczy się kontrolować własne ciało. Jego ruchy nie są jeszcze tak swobodne i symetryczne jak u starszego niemowlęcia.

O asymetrii zaczynamy myśleć wtedy, gdy dziecko wyraźnie preferuje jedną stronę i powtarza ten sam sposób układania ciała w różnych sytuacjach.

Rodzice mogą zauważyć na przykład, że niemowlę:

• prawie zawsze odwraca głowę w tę samą stronę,
• niechętnie patrzy w przeciwnym kierunku,
• podczas leżenia układa ciało w charakterystyczny łuk,
• częściej używa jednej strony ciała,
• ma trudność z utrzymaniem głowy w linii środkowej,
• układa głowę z lekkim przechyleniem,
• zaczyna mieć bardziej spłaszczoną jedną stronę potylicy.

Sama obserwacja jednego z tych objawów nie oznacza jeszcze, że dziecko ma problem wymagający terapii. Znaczenie ma przede wszystkim to, jak często dana sytuacja się powtarza i czy z czasem staje się bardziej widoczna.

Dlaczego niemowlę patrzy tylko w jedną stronę?

Powodów może być kilka.

Czasami dziecko po prostu przyzwyczaja się do strony, z której częściej dociera do niego interesujący bodziec – głos rodzica, światło z okna czy ulubiona zabawka zawieszona przy łóżeczku.

Znaczenie może mieć także sposób karmienia, noszenia dziecka oraz ilość czasu spędzanego w jednej pozycji.

U części niemowląt preferencja jednej strony może jednak wynikać z ograniczonej ruchomości szyi. Jedną z możliwych przyczyn jest kręcz szyi, przy którym dziecko może mieć trudność z wykonaniem swobodnego obrotu głowy w jednym kierunku.

Dlatego w przypadku utrwalonej preferencji strony dobrze jest ocenić nie tylko sam kształt głowy, ale również ruchomość szyi i sposób, w jaki dziecko spontanicznie się porusza.

Czy asymetria może prowadzić do spłaszczenia główki?

Jeżeli niemowlę przez wiele godzin opiera głowę dokładnie w tym samym miejscu, na jedną część czaszki stale działa nacisk.

Czaszka małego dziecka jest jeszcze podatna na modelowanie. Dlatego długotrwałe układanie głowy w jedną stronę może sprzyjać powstawaniu plagiocefalii pozycyjnej, czyli jednostronnego spłaszczenia główki.

Rodzice mogą zauważyć między innymi:

• spłaszczenie jednej strony potylicy,
• niewielkie przesunięcie jednego ucha do przodu,
• zmianę kształtu głowy widoczną szczególnie z góry,
• większą wypukłość czoła po jednej stronie.

Wiele takich zmian poprawia się wraz ze wzrostem dziecka i zwiększeniem jego aktywności. Wyraźna lub nasilająca się zmiana kształtu głowy powinna jednak zostać oceniona przez pediatrę, aby wykluczyć inne przyczyny.

Czy dziecko powinno spać na boku, żeby wyrównać główkę?

Nie należy samodzielnie zmieniać bezpiecznej pozycji snu niemowlęcia w celu korygowania kształtu głowy.

Do snu niemowlę powinno być układane zgodnie z aktualnymi zaleceniami bezpieczeństwa. Zmiany pozycji i zachęcanie do pracy drugiej strony najlepiej wprowadzać wtedy, gdy dziecko jest przytomne i znajduje się pod opieką rodzica.

Jednym z ważnych elementów codziennej aktywności jest regularne leżenie na brzuchu, czyli tzw. tummy time.

Dlaczego leżenie na brzuchu jest ważne?

Podczas leżenia na brzuchu niemowlę zaczyna unosić głowę, wzmacnia mięśnie szyi, obręczy barkowej i tułowia oraz uczy się przenosić ciężar ciała.

Jednocześnie potylica nie jest wtedy stale oparta o podłoże.

Nie każde dziecko od początku lubi tę pozycję. Nie oznacza to, że trzeba od razu zmuszać je do długiego leżenia na brzuchu. Zwykle lepiej zaczynać od krótkich prób wykonywanych kilka razy dziennie i stopniowo wydłużać czas aktywności.

Co rodzic może zrobić w domu?

Jeżeli dziecko wyraźnie preferuje jedną stronę, można przede wszystkim stworzyć mu okazję do spontanicznego patrzenia i poruszania się również w przeciwnym kierunku.

Pomocne może być:

• ustawianie atrakcyjnych zabawek po mniej preferowanej stronie,
• podchodzenie do łóżeczka od strony, w którą dziecko rzadziej patrzy,
• zmienianie strony podczas noszenia,
• zmienianie pozycji podczas karmienia,
• regularne leżenie na brzuchu podczas czuwania,
• umożliwianie dziecku swobodnego ruchu na bezpiecznym podłożu,
• ograniczanie niepotrzebnego czasu spędzanego w foteliku samochodowym poza podróżą.

Nie należy natomiast na siłę obracać głowy dziecka ani wykonywać intensywnego rozciągania szyi bez wcześniejszej oceny specjalisty.

Kiedy warto skonsultować dziecko?

Konsultację warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy:

• dziecko praktycznie zawsze patrzy tylko w jedną stronę,
• obrót głowy w przeciwnym kierunku jest wyraźnie ograniczony,
• głowa jest stale przechylona na jedną stronę,
• pojawia się zauważalne spłaszczenie czaszki,
• asymetria zamiast się zmniejszać, staje się coraz bardziej widoczna,
• podczas leżenia dziecko układa całe ciało asymetrycznie,
• rodzic ma wątpliwości dotyczące rozwoju ruchowego dziecka.

Im wcześniej zostanie ocenione, skąd wynika utrwalona preferencja jednej strony, tym łatwiej dobrać odpowiednie postępowanie i wskazówki do codziennej opieki.

Czy z asymetrią niemowlęcia można zgłosić się do osteopaty?

W przypadku asymetrii najważniejsze nie jest samo „prostowanie” dziecka. Najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie: dlaczego niemowlę wybiera właśnie tę stronę?

Podczas oceny można zwrócić uwagę między innymi na:

• zakres ruchu szyi,
• ustawienie głowy,
• sposób układania tułowia,
• pracę obręczy barkowej,
• spontaniczną aktywność dziecka,
• sposób noszenia i karmienia,
• rozwój ruchowy odpowiedni do wieku.

Jeżeli pojawia się podejrzenie problemu wymagającego diagnostyki pediatrycznej lub innej konsultacji medycznej, dziecko powinno zostać skierowane do odpowiedniego specjalisty.

Osteopatia i terapia manualna mogą być elementem pracy z układem ruchu dziecka, ale nie zastępują pediatrycznej diagnostyki ani fizjoterapii w sytuacjach, w których są one potrzebne.

Czy asymetria zawsze oznacza problem?

Nie. Niemowlę nie musi układać się idealnie symetrycznie w każdej chwili.

Niewielkie różnice mogą pojawiać się przejściowo wraz z rozwojem dziecka. Większą uwagę powinien zwrócić przede wszystkim utrwalony wzorzec, czyli sytuacja, w której niemowlę przez większość czasu wybiera tę samą stronę i nie wykorzystuje swobodnie pełnego zakresu ruchu.

Dlatego zamiast porównywać dziecko ze zdjęciami znalezionymi w internecie, lepiej przez kilka dni obserwować jego zachowanie.

Czy głowa zawsze układa się tak samo? Czy dziecko potrafi swobodnie spojrzeć w obie strony? Czy podczas zabawy korzysta z obu stron ciała?

Takie informacje są bardzo pomocne podczas późniejszej konsultacji.

Asymetria ułożeniowa niemowlęcia – osteopatia dziecięca w Szczecinie

Jeżeli zauważasz, że Twoje dziecko ciągle układa główkę w jedną stronę, ma trudność z obróceniem jej w przeciwnym kierunku lub zaczyna pojawiać się spłaszczenie główki, dobrze jest sprawdzić, skąd wynika taki sposób układania ciała.

W Unimedika – Klinice Osteopatii w Szczecinie pracujemy również z niemowlętami i dziećmi.

Podczas wizyty oceniamy funkcjonowanie układu ruchu dziecka, zakres ruchu szyi oraz sposób spontanicznego układania ciała. W zależności od sytuacji rodzice mogą również otrzymać wskazówki dotyczące codziennych pozycji, noszenia i aktywności dziecka.

Nie chodzi o to, aby niemowlę przez cały czas było idealnie symetryczne. Ważne jest przede wszystkim, żeby mogło swobodnie poruszać głową, korzystać z obu stron ciała i prawidłowo rozwijać kolejne umiejętności ruchowe.

Jeżeli sposób układania dziecka zwraca Twoją uwagę i utrzymuje się przez dłuższy czas, warto sprawdzić jego przyczynę.